“Sanayicinin önünü açmak için 10 yıllık bir sanayi politikasına ihtiyacımız var”
İş İnsanı, Kıbrıs Türk Sanayi Odası (KTSO) Yönetim Kurulu Üyesi Efe Özman, sanayicinin önünü açmak
için 10 yıllık bir sanayi politikasına ihtiyaç olunduğunu vurguladı.
KIBRIS TV’de Ali Çatal’ın sunduğu “Parapolitik” programına konuk olan Efe Özman, Kıbrıs Türk sanayisinin yaşadığı sorunları değerlendirdi. Yüksek enerji ve işçilik maliyetleri, denetimsiz ithalat, finansmana erişim ve organize sanayi bölgelerindeki altyapı sorunlarına dikkat çeken Özman, üretim ve ihracat odaklı uzun vadeli bir sanayi politikası oluşturulması gerektiğini söyledi.
Programda Kıbrıs Türk sanayisinin mevcut durumu, üreticilerin karşılaştığı ekonomik zorluklar, ihracat olanakları ve sanayinin geleceğine yönelik çözüm önerileri ele alındı.
“Nitelikli ürün üretmezsek rekabet edemeyiz”
KKTC'de yüksek işçilik ve enerji maliyetleri nedeniyle geleneksel üretim yöntemleriyle rekabet etmenin giderek zorlaştığını belirten Özman, sanayinin katma değeri yüksek ve ihracata yönelik ürünlere yönelmesi gerektiğini söyledi.
Küçük bir ada ekonomisinde üretimin niteliğinin önemine işaret eden Özman, yazılım, yapay zekâ, ileri teknoloji ve özel endüstriyel üretim alanlarında yatırımların artırılması gerektiğini ifade etti.
Gençlerin girişimciliğe yönlendirilmesi için devlet, üniversiteler ve yatırımcıların ortak hareket etmesi gerektiğini dile getiren Özman, başarılı projelerin melek yatırımcılarla buluşturulmasının önemine dikkat çekti.
“Hükümetler değişse de sanayi politikası değişmemeli”
Sanayinin gelişmesinin hükümetlerin görev süreleriyle sınırlı kalmaması gerektiğini savunan Özman, şu ifadeleri kullandı:
“Bizim 10 yıllık bir sanayi politikasına ihtiyacımız var. Sanayi politikasının içine yazılımı da almak lazım. Hükümetin her yıl sonunda bu programda ne kadar ilerlediğini halka açıklaması gerekiyor.”
Yazılım ve dijital ürünlerin de üretim ve ihracat kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özman, genç girişimcilerin desteklenmesiyle yeni ekonomik alanların oluşturulabileceğini söyledi.
“Sertifika zorunluluğu istiyoruz”
Programda ithal ürünlerin denetimine ilişkin önemli açıklamalarda bulunan Özman, sanayicilerin ithalatı engelleyecek ek fonlar talep etmediğini, asıl beklentilerinin üretim maliyetlerinin düşürülmesi ve ithal ürünlerde kalite standartlarının uygulanması olduğunu belirtti.
Özman, “Bizim derdimiz fon değil, bizim derdimiz girdi maliyetlerinin düşürülmesi ve ülkeye giren ürünlerde sertifika zorunluluğunun olması” diyerek, denetimsiz ithalatın hem yerli üreticilere hem de tüketicilere zarar verdiğini savundu.
Güney Kıbrıs'a ihraç ettikleri çelik kapılar için çeşitli sertifikalar sunmak zorunda olduklarını anlatan Özman, benzer uygulamaların KKTC'de de hayata geçirilmesini istedi.
Özellikle inşaat malzemelerinde standart dışı ürünlerin piyasaya girdiğini ileri süren Özman, gerekli denetimler yapılmadığında tüketicilerin kalitesiz ürünler nedeniyle mağdur olabildiğini ifade etti.
“3,5 TL'ye elektrik kullanan üreticiyle 14 TL'ye rekabet ediyoruz”
Sanayicilerin karşılaştığı en önemli sorunların başında enerji ve personel giderlerinin geldiğini kaydeden Özman, Türkiye ile KKTC arasındaki maliyet farklarına dikkat çekti.
Türkiye'deki sanayicilerin elektrik maliyetini kilovatsaat başına yaklaşık 3,5 TL, KKTC'deki maliyeti ise 14 TL olarak ifade eden Özman, bu koşullarda ithal ürünlerle fiyat rekabeti yapmanın güçleştiğini söyledi.
Geçmişte enerji maliyetlerinde yüzde 30 seviyesine ulaşan destekler bulunduğunu belirten Özman, mevcut teşviklerin etkisini büyük ölçüde kaybettiğini savundu.
Devletten sürekli mali yardım beklemediklerini dile getiren Özman, sanayicilerin beklentisinin üretimi sürdürülebilir ve rekabet edebilir seviyeye taşıyacak destek mekanizmaları olduğunu vurguladı.
İşçilik maliyetleri ve yerli istihdam tartışıldı
Programda asgari ücret politikası ve iş gücü maliyetlerine de değinen Özman, işletmelerin yüksek personel giderleriyle karşı karşıya bulunduğunu söyledi.
Üçüncü ülke vatandaşlarının kazançlarının bir bölümünü yurt dışına göndermesinin ekonomiye etkilerinin değerlendirilmesi gerektiğini savunan Özman, bu konuda yasal düzenleme önerilerinde bulundu. Özman, farklı çalışan gruplarına yönelik ücret politikalarının da yeniden tartışılması gerektiğini ifade etti.
Ali Çatal ise konunun sosyal boyutuna dikkat çekerek, sabit gelirli çalışanların alım gücünün korunması gerektiğini vurguladı. Programda mesleki eğitimin geliştirilmesi ve yerli iş gücünün üretim sektörüne yönlendirilmesi de ele alındı.
“Sanayicinin düşük faizli krediye ulaşması gerekiyor”
Finansmana erişim sorununa değinen Özman, KKTC'de finansal kiralama (leasing) sistemine yönelik yasal altyapının eksikliğinin sanayicilerin makine yatırımlarını zorlaştırdığını ifade etti.
Türkiye'deki uygulamalardan örnek veren Özman, sanayicilerin satın alacakları makineleri teminat göstererek finansman sağlayabilmeleri gerektiğini söyledi.
Düşük faizli kredilere erişimin üretim kapasitesini artırmak ve yeni yatırımlar yapmak açısından büyük önem taşıdığını belirten Özman, mevcut koşullarda işletmelerin çoğu zaman başka mal varlıklarını teminat göstermek zorunda kaldığını anlattı.
“Lefkoşa Sanayi Bölgesi'nde üreticilerin oranı yüzde 11-12 seviyesinde”
Organize sanayi bölgelerindeki plansızlığa da dikkat çeken Özman, Lefkoşa Sanayi Bölgesi'nde gerçek anlamda üretim yapan işletmelerin oranının kendi değerlendirmesine göre yüzde 11-12 seviyesine gerilediğini söyledi.
Sanayi bölgelerinin üretim dışındaki faaliyetler için yoğun şekilde kullanılmasının sorun yarattığını belirten Özman, üreticilere özel organize sanayi bölgelerinin oluşturulması gerektiğini ifade etti.
Kıbrıs Türk Sanayi Odası olarak yeni sanayi alanları üzerinde çalıştıklarını açıklayan Özman, Mağusa ve Alayköy bölgelerinde değerlendirilen alanlar bulunduğunu kaydetti.
Özman, yeni bölgelerde yalnızca üretim yapan işletmelere yer verilmesi ve belediyelerle koordineli bir denetim sistemi kurulması gerektiğini savundu.
“İngiltere'de mağaza açmayı hedefliyoruz”
Kendi şirketlerinin faaliyetlerine de değinen Özman, çelik kapı, yangın kapısı ve para kasası ürettiklerini, Güney Kıbrıs'ta da satış faaliyetlerinin bulunduğunu anlattı.
Pandemi sonrasında alternatif pazarlara yöneldiklerini belirten Özman, KKTC'de ürettikleri ürünleri Güney Kıbrıs'a gönderdiklerini ve buradaki şirketleri üzerinden satış yaptıklarını söyledi.
Yeni hedeflerinden birinin İngiltere'de mağaza açmak olduğunu açıklayan Özman, KKTC'de üretilen ürünlerin uluslararası pazarlara ulaştırılmasını amaçladıklarını ifade etti.
Ayrıca Alayköy'deki mevcut üretim alanlarının yetersiz kaldığını aktaran Özman, Serdarlı'da inşa ettikleri yeni fabrikanın tamamlanma aşamasına geldiğini ve yakın zamanda buraya taşınmayı planladıklarını açıkladı.
Programın sonunda sanayinin gelişmesi için siyasi irade, uzun vadeli planlama, kaliteli üretim ve ihracatın bir arada değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı.
